Siverek SonHaber - Siverekin Güncel Haber Sitesi
» 
Siverek’te Halk Oyunları ve Çocuk Oyunları
a aa
Tarih : 25 Ocak 2015 23:07

Siverek’te Halk Oyunları ve Çocuk Oyunları

Siverek, mahalli oyunlar açısından halay bölgesinde yer alır.
Siverek’te Halk Oyunları ve Çocuk Oyunları
reklam

Siverek’te Mahalli Çocuk Oyunları Ve Halaylar

Siverek’te Mahalli Oyunlar

Siverek, mahalli oyunlar açısından halay bölgesinde yer alır.  Bölgesel özellikleri taşıyan oyunlarda, yerel farklılıklar vardır. Oyunların bir kısmı doğal oyunların taklidi, bir kısmı dini törenlerin semailerin devamı, bir kısımda toplumun duygu ve düşüncelerini yansıtmaktadır. Toplu oynanan oyunlar köyde kadınlı erkekli karışık, şehir merkezinde ise kadınlarla erkekler ayrı ayrı oynarlar. Halayın başını çeken kişiye “Pésing”(halay başı), ekibin sağ başında yer alır. Ekibin en sonundaki kişiye “Poçik”(kuyruk) denir. Halaylarda genelde oyuncu sınırlaması yoktur. Oyuncular halaylarda yârim daire veya hilal oluşturarak sağa doğru hareket ederler. Oyunlardaki en hareketli ve estetik figürleri bastakiler gösterir. Hemen hemen tüm oyunlarda halay başı ile yanındaki tek veya ikili gösteri yaparlar. Bu gösteri ikili mücadele veya ikili gösteriş biçiminde sergilenir.
Zaman zaman, halay ortasında hareketli figürler göstermek için ekipten ayrılan ekip başı ile yanındaki oyuncu davulcuyla birlikte daha geniş ve daha hareketli figürler sergilerler ve bu gösteri sırasında mendille dövme, saldırma ve sallama hareketleri yaparlar, bazen de horoz dövüşünü andıran yere çökmeler, sıçramalar ve mendil sallama seklinde oyunlara ayrı bir renk katarlar. Oyunlar halk arasında düğün ve senlik gibi günlerde serbest olarak oynanır. Bayramlarda, özel programlarda, resmi törenlerde ve yarışmalarda belirli oyun kuralları çerçevesinde yetiştirilmiş, yedi veya daha fazla kişilerden oluşturulan ekipler tarafından sahnelenerek oynanır. Siverek ve yöresinde tarih içinde değişik kültürlerin izleri günlük yasamdaki kıyafetlere ve halk oyunlarındaki giysilere de yansımıştır. Söz gelimi Karacadağ yöresi kıyafetleri ile Çaylarbaşı Bucak ve karakeçili bölgelerinde insanları giysilerinden tanımak mümkündür.

Siverek Halk Oyunları

1.GIRANI
2.DUZO
3.LORKE
4.NURé HALAYI
5.ÇEPIK
6.DELILO
7.DELLOCAN
8.ÇIFTE TELLI
9.TEK AYAK
10.IKI AYAK
11.ÜÇAYAK
12.KÖÇEK
13.GELBERI

Siverek’te Çocuk Oyunları

Yaşı otuz-kırkı geçen birçok kişi, yaşadığı günden şikâyetle çocukluktaki, renkli, neşeli, hayat dolu günleri özlediklerini dile getirirler.
Hasretle o günleri ararlar. Geçmişe hasretini dile getirenler genellikle bu günü kötüleyerek geçmişin güzelliklerinden, temizliğinden, geçmişte yasayan insanların dürüstlüğünden velhasıl o günlerin her şeyinden sitayişle bahsederler.
Bayram günlerinde eski bayramlardan söz açıldığında artik klasikleşen cümleyi hepimiz biliriz “Ah nerede o eski bayramlar! Nerede bizim çocukluğumuzdaki bayramlar!” derler. Sonra hasretle ve iştiyakla o bayramları anlatırlar. Günümüzde her şeyin bozulduğunu, hayatın tadının kalmadığını söyler dururuz. Neden? Aslında çoğumuz bu günden şikâyet ederken eski güzlerimizin özlemini duyarız.
Eski günleri eski zamanı ve o zamanların hayal gibi oyunlarını özlüyor yası biraz geçkin olanlar. İnsanların eski zamanı aradıkları falan yok. Eski bayramları da arayan yok. Eski tozlu sokakları da. Peki, insanlar geçmişte neyi arayıp bugünden şikâyet ediyorlar. Kanaatimce insanlar geçmişte çocukluklarını arıyorlar. Ömrün en renkli, hayallerin en sırlı, yasamın en canlı günlerini arıyor herkes. Şüphesiz simdi ki çocuklarda otuz yıl sonra bu günleri arayacaklar.

Hayır, bu günleri değil, bu günlerde yasadıkları ve bundan sonra hayallerinde yaşatacakları “çocukluklarını” arayacaklar.”Nerede o eski bayramlar!” derken “Nerede benim çocukken yasadığım o eski bayramlar” diyemiyoruz da suçu bu günkü bayramlara yüklüyoruz. Bizim dedelerimiz de 50 yıl önce yasadıkları günden şikâyet ederken, aslında çocukluklarını arıyorlarmış. Şimdi ki çocuklarda otuz kırk yıl sonra bu günleri hasretle arayacaklar. Bu günleri değil, bu günlerdeki çocuk ruhlarını arayacaklar. Şimdi orta yaşlıların şikâyet ettikleri bayramları, onlar bugün dolu dolu canlı ve renkli yaşadıkları için ve gelecekte bunu bir daha yaşayamayacakları için arayacaklar.
Ömrün en çok hasreti çekilen doyumsuz zamanları çeşit çeşit oyunlarda kendimizi kaybettiğimiz, üstümüzün başımızın paralanması pahasına
kopamadığımız çamurlu tozlu sokakları hâkimiyetini elimizde bulundurduğumuz, renkli hayal bulutları içinde geçen çocukluk günlerimizin en unutulmaz anları oyunda geçen saatlerimiz değil miydi? Her dönemin, yasin ve cağın kendine göre belli oyun çeşitleri vardır. Çocuk oyunları insanların toplumsallaşmasında ve topluma adapte olmasında en önemli görevi yerine getiren sosyal faaliyetlerdir. Kendiliğinden, doğal mecrasında oluşmuşlardır. Bu oyunlar zamanın biriktirdiği tecrübeler ile yasamın ciddi sayılan olayları, çocuk ruhunun kirsiz kinsiz ve temiz aynasında renklendirerek sembolize edilişini anlatır. Büyüklerin kaygı ve korkuları ile adeta alay eder çocuklar.
Yaşamın insani ezecek, karamsarlığa itecek olaylarının aslında bir oyundan ibaret olduğunu ve yaşamın cilveleri olduğunu çocuk oyunlarında görmek mümkün.

Çocuklar tarafından bu oyunlarda savaşlar, ayrılıklar, kin ve düşmanlıklar, sevinç ve üzüntüler kötüler ve iyiler, tabiat olayları ölümler vesaireler sembolize edilerek hayata ümit ve neşe ile bakılması belki de bilmeden büyüklere öğretiliyor.”Bakin sizin o kadar ciddiye aldığınız olaylar o kadar da abartılacak problemler değildir.”Bunlar sizi üzmesin. Hayatta keyfinize bakın. Olaylardan korkmayın. Olaylarla dalganızı geçin.” diyorlar. Farkında olmadan. Siverek’te çocukların bir kısmını geçmişte ve bir kısmını da günümüzde
oynadıkları oyunlardan bazılarını anlatacağız. Bunları anlatırken bizde zaman zaman “Nerede o eski oyunlar!” dedik. Fakat sonra gördük ki, bugünün çocukları da kendilerine yeni oyunlar icat etmişler. Onlarda günün sosyal ve toplumsal bazı olayları sembolize eden çeşitli oyunlar bulmuşlar. Hatta teknolojiyi oyunlarında kullanarak artik bilgisayar çağının oyunları ile eğlenir hale gelmişlerdir.

Siverek’te Çocuk Oyunlarından Bazıları

Siverek’te oynanan çocuk oyunlarının çoğunda, oyuna önce başlama kuralı şöyledir.
Oyuncular haydi başlayalım, dedikleri anda peşıngem (birinciyem), dukem (ikinciyem), kankir (sona kalan ) zaten kankir (sonuncu) olur. Diye bağırırlar. İlk önce peşıng diyen oyuncu birinci olur. Dikem diyen ikinci, kankir diyen de sonuncu olur.
Ayrıca iki kişi veya takim arasında oyuna başlamadan önce kimin başlayacağını tespit etmek
için bir başka yol; küçük bir tas alınır, bir tarafı tükürükle ıslatılır diğer tarafı kuru kalır.
Biri taşı elinde saklayarak tutup diğer oyunculara sorar:
Yaş mı Kuru mu?
Oyuncu yas veya kuru der. Tas havaya atılarak oyuna başlama sırası belirlenir. Oyun arasında yorulan veya bir mazereti olan oyuncu şahadet parmağını ağzına alarak ıslatır ve “elim yas ” derse oyundan çıkabilir.”elim kuru daş” diyinceye kadar oyuna alınmaz.
Oyunu kazanan kişi zafer çiğliği atarak ikinci oyuna başlama hakkini elde ettiğini duyururken karsı tarafı kızdırmaya çalışarak “al bende, killik sende” diye bağırır. Bunlar tüm oyunların genel kuralları olarak herkes tarafından bilinir. Oyunlarda ebe kandırılabilir. Ebe yanlış veya hata yaptığı zaman diğer çocuklar.”çanak çömlek patladı” derse ebeliği devam eder.

Siverek’te Oyunlarımızdan Bazıları

1-SERé SALé (YILBAŞI)

Bu oyun yılbaşı gecelerinde, yaşı büyükçe çocuklar veya gençler arasında oynanır.
Belli bir oyunca sayısı yoktur. En az 9–10 kişi bir araya gelerek
bu gecede dolaşırlar. Gençler yılbaşı geçesi bir araya gelerek,
aralarında birine gelin, diğerine de damat elbisesi giydirirler.
Toplu halde kendi mahlelerindeki evleri ziyaret ederler.
Gittikleri evlerin kapısında gelin ile damat basta olmak üzere karşılıklı
oynarlar ve hep birlikte
“Seré Salé Biné Malé Pir Kurbana Seré Kalé”

Diye tempo tutarak bağırırlar. Ev sahibi kapıyı açıncaya kadar bir kaç defa bu sözler tekrarlanır.
Ev sahibinin kapıya geldiğini gören gelin bayılıp yere yığılır.
Ev sahibi
-Ne istiyorsunuz? Diye sorar.
-Damat, yerde yatan geline sorar
-Gelin, senin canin ne istiyor?
Gelin, günün şartlarına göre, kuru yemişlerden, cevizli sucuk, bastık, kesme, ceviz, kuru üzüm yâda para veya başka bir şeyler ister. Gelinle damadın istekleri biraz direnmeden sonra yerine getirilir. Bu arada çeşitli oyunlar oynanır. Ev sahibi istenenleri getirince gelin ayılmış gibi yaparak yerden kalkar ve başka kapıya giderek gece boyunca ayni oyunu tekrar ederler. Toplanan eşya ve yiyecekler bir yerde toplanarak beraber eğlenerek yerler.

Siverek’te Diğer Oyunlar

1-SERE SALE
2-CIGIZ OYUNU
3-ARPA ÇARPA
4-GOG
5-KORTIKA KALé
6-ANCURO DENDIK HURO
7-BIRRE
8-HAMAM PUSO
9-GÜLLE
10-DELEME
12-LAHTI-KOZA
13-DELLO(BES TAS)
14-BEZIRGAN BASI
15-KELANKUSI
16-GOSTEK
17-KURUM
18-KOLÇI KAÇAKÇI

Etiketler :

Bu habere hiç yorum yapılmamış.

DİĞER SİVEREK KÖŞESİ HABERLERİ

    • Siverek’te Vazgeçilmeyen Gelenek: Taziye Ziyareti

      Siverek’te Vazgeçilmeyen Gelenek...

      Siverek'teki taziye geleneği de diğer geleneklerde olduğu gibi yardımlaşma ve dayanışmanın en güzel pratiğini sergiler. Taziye sahibi olan ev halkı üzüntülü oldukları için, vefat edenin yıkanması,...

    • Siverek’e Bağlı Köylerin Kürtçe ve Türkçe İsimleri

      Siverek’e Bağlı Köylerin Kürtçe ...

      Şanlıurfa'nın Siverek ilçesine bağlı köyler büyükşehir yasası ile birlikte mahalleye dönüştürüldü. TBMM yeni bir düzenleme yaparak başvuru yapılması halinde köylerin eski isimlerini alma kolaylığı getirdi....

    • Siverek’te Nişan, Düğün ve Evlilik Törenleri

      Siverek’te Nişan, Düğün ve Evlil...

      Siverek'te Evlilik ve Düğün Törenleri   Bölgemiz ve özellikle Siverek gelenek ve göreneklerine bağlıdır. Bu bağlılık teknolojik  gelişmelere rağmen      devam etmektedir. Gelenekler, adet ve örfler ile...

    • Siverek’e Özgü Mani ve Deyimler

      Siverek’e Özgü Mani ve Deyimler

      Siverek ilçesine özgü maniler ve deyimler bulunmaktadır. Bu maniler özellikle düğün ve nişan törenlerinde çok sık olarak kullanılırdı. Son dönemlerde düğün ve nişan törenlerinin düğün salonlarında yapılmaya...

    • Siverek Tarihi ve Genel Bilgiler

      Siverek Tarihi ve Genel Bilgiler

      SİVEREK TARİHİ: Siverek, ören yerleri kazılarında M.Ö.3500-5000 yılları arası tarihlendirilmiş olup yaklaşık 7000 yıllık bir şehir tarihine sahiptir. Şehir, Asurlular döneminde yığma bir tepe üzerine inşa...

GÜNÜN HABERLERİ

KÖŞE YAZARLARI

baslik

EN ÇOK OKUNANLAR

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.