Siverek’e Özgü Mani ve Deyimler

Siverek ilçesine özgü maniler ve deyimler bulunmaktadır. Bu maniler özellikle düğün ve nişan törenlerinde çok sık olarak kullanılırdı. Son dönemlerde düğün ve nişan törenlerinin düğün salonlarında yapılmaya başlanması ile bu adetler yok olmaya yüz tuttu. Kaybolmaya yüz tutmuş olsa da ilçede kullanılan Zazaca ve Kürtçe dillerinde, kırsal alandaki düğünlerde sıkça olmasa da rastlanabiliyor. Bu güzel geleneklerin yeni nesil gençlere aktarılması için derledik.

Maniler

Mani benim ezberim Kan ağlıyor gözlerim ben o yarin yolunu Ölene dek beklerim	Siverek evrıleydı Çark gibi çevrileydı İçinde gezenim yok Dibinden devrileydi	Çıbıgın ark içinde Dolanır çark içinde O boyın abdalıyam Gezer Siverek içinde	Siverek’te at gezer üstünde yiğit gezer Siverek’in kızları Biri birinden güzel
Siverek’i överler Damda soki dögerler Siverek’in kızları Öldürmezler severler	Siverek’tir sarayım Seni kimden sorayım Mektuban teşekkürler Mah cemalin göreyim	Masa üstünde pekmez Bu pekmez behen yetmez Siverek’in kızları Taksisiz gelin gitmez	Minarede ezan var Has bahçede gezen var Siverek’in içinde Yüreğimi ezen var
Siverek’tir Ocaktır Gülü kucak kucaktır Siverek’in kızları Tapılacak ocaktır	Siverek’in uşağı Gevsek bağlar kuşağı Saka maka dinlemez Çeker yağlı bıçağı	Çıbıgım yok uzadım Yar yolunu gözledim Siverek’te eşin yok Seni kime benzedim	Ateş koydum küreğe Mühür vurdum direğe Acep o gün olur mu? Yar gele Siverek’e
Aman güzel gemici Nerden aldın pirinci Siverek’in içinde Benim yarim birinci	Çarşıdan aldım narı Makinenin kolları Siverek’in içinde Beğendim nazlı yarı	Siverek’in kızları yamandır anaları Baslıksız kız vermezler Alıp ta kaçırmalı	Çadır kurdum düzlere Diken oldum gözlere İşte bek ben gidiyem Siverek kalsın sizlere

Siverek’te yağ dolu Etrafı karla dolu Doktor behen ne yapsın Yüreğim efkar dolu	Siverek kalasıyam buranın alasıyam Nerde bir güzel görsem Ben onun hastasıyem	Kaladan indim bugün Elimde altın gügüm Ana beni tez ever İstemem düğün mügün	Oğlan adın Aloştır fesin püsküllü hoştır Her gün gel burdan savış key desinler berdoştır
Oğlan adin Ayıptır Sırma aba Giyıptır Akraba arasında Baslık almak ayıptır.	Çarsıdan aldım mışmış Göynüm aboya düşmüş Abo benim aşkımdan Bir aydır uyumamış	Kız adin Fatma güzel Kasların çatma güzel açta koynuna girem yalavız yatma güzel	Siverek yollarında Gül açar bağlarında Allah canımı alsın O yarin kollarında
Tepsiye serdim küncü Gerdana serdim inci Öyle bir yar sevdim ki Siverek’te birinci	Hürriyet caddesinde kitabi var elinde benim sevdiğim güzel Siverek Lisesinde	Kala kalaya bakar Kaladan kanlar akar Delikanlı dururken İhtiyara kim bakar	Kaladan iner kebrag Ağzında yesil yaprak Gel sarılag çift yatak Sonumuz kara toprak
Oğlan adın Ali’dir Boyın rehan dalıdır Her gün gel geç burdan Key desinler yarıdır	Oğlan Adin Mustafa Canın gül koynun sefa Evvel böyle değildin Simdi oldun bé vefa	Bugün hava serindir Fatma abla gelindir Ağlama Fatma abla Emin abé senindir	Deniz Kumsuz olur mu Ibrig susuz olur mu Kınamayın analar Gençler yarsiz olur mu

Karşıda karaçilar
Oturmuş fal açilar
Dediler yarın gelmiş
Gönlümü hoş ediler

Mezarım derin edin
Su serpin serin edin
Dünyada olamadım
Ahrette gelin edin

Ne yaman estin felek
Umudum kestin felek
Eller sarmış yarini
Behen ne kastin felek

Küp dibinde unum var
Allah’tan umudum var
Seni behen verseler
Koç babaya mumum var

Atasözleri Ve Deyimler

Açma ağzını açmiyam ağzımı
Ad Ali’nin nam Veli’nin
Adam girferi olmuş
Adamın birisinin sakalı yani, diğeri “Dur söndürme gelım cıgaramı yandırım” diyi
Adamın kafasına vurmuşlar “ah argam, ah argam” demiş
Ağanın mali gidi, hizmetkarın canı gidi
Ağır ol, batman gelesen
Argımiyan başa çaput sarisan
Akıl-u fe’m sahibi
Al asili, ser hasiri
Ar çike namus çike ha kuné ha Kuné
Ar nice, haya nice, arsıza haya nice
Arlı arından korki, arsız di benden korği
Asil at kendine kırbaç vurdırmaz
Avrat, erkeği hem aziz hem de rezil eder
Ayağı yanmış it gibi dolasi
Başkasının eşeğine binmekle yol bitmez
Başkasının Atina binmekle erkek olunmaz
Bedenle gömleği birbirine

Kimin tavuğuna kış demişem
Kör tavuğun kör müşterisi olur
Sağırları kulaklı etmeyin
Senin ekmeğin dizin üstündedir
Zirrope gibi adamsan
Yüzüm kara kül yoktur, sofrada ekmek yoktur
Yılan deliğini bili

Cahilin uçmağına da sıçmağına da bakmam
Canimin etini yerem, kasabın minnetini çekmem
Cehennem çakalına benzisen
Çagala magala herkes evine dagala
Çalma elin kapısını parmakla, çalarlar kapını tokmakla
Çırasını almış pesimde dolaşi
De bu saz benden eksiktir
Delaldır eşeği kaybolmuş
Delilerden denk oldum, Akıllılara hasret kaldım
Ekmek yoktur yemeğa atla gider sıçmağa
Ekmeğin üzerine döki döki olmi
Ekmek hıdırın su bedırın yiyin için kudurun
Emmi oğlu emmi kızını at üstünden indirir
Erkek evin direğidir.Kadın evin yüreğidir
Gavur parasınan bir kuruş etmi
Gel olsun gılgıl olsun
Güle damdan gel
Gelinin dili yok, kaynananın imanı yok
Gündüz yati, gece ati
Hain hoflu (korkak) olur
Hesas hesas gel beni dög
İki yakası bir araya gelmi
İnde bela zinde bela
İs erkek adamın başına gelir
Kaburgası kalındır
Küçüğü kagar büyüğe bakar
Alla akıl-u fahm vere sehen