Kaybolmaya yüz tutan meslek: Nalbantlık

Özel Haber – Muhabir: Cuma Sarı

Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde bir dönemin gözde meslekleri arasında olan ve gelişen teknolojiyle birlikte kaybolmaya yüz tutan meslekler arasında ilk sırayı nalbantlık almaya başladı.

Günümüzde birçok insana “nalbant kimdir?” diye sorulsa, yanıt vermede birçok kişi zorlanacaktır. Binek hayvanlarına bağlı olarak ortaya çıkmış bir sanat olan nalbantlık, demircilikle birlikte geliştiği söylenir. Orta Asya’dan beri bilindiği tahmin edilmektedir. Motorlu araçların pek yaygın olmadığı zamanlarda çok tutulan meslek olan nalbantlık, köylerde çok itibarlı olan bir meslek dalıydı.

Kurtuluş Savaşında orduda taşımacılık yapacak kamyon gibi araçlar olmadığından, mühimmat hayvanlarla taşınıyordu. Taşıma işi kağnılarla çeşitli hayvanlar yapıyordu. Binlerce öküz, at, eşek ve katır cepheye silah, yiyecek gibi mühimmat taşırken, öküzleri, at, katır gibi hayvanları nallayacak nalbant zor bulunurdu. Nalsızlıktan hayvanların ayakları yara oluşurdu.

Nalbantlık kırsal kesimde 1960’lı yıllara kadar en itibarlı mesleklerden biri olmuştur. Köylerde, çiftçiye en yakın ve en yararlı hayvan at ve öküzleri olduğundan, çiftçiler bu hayvanlara gösterdikleri özeni çocuklarına bile göstermezlerdi. Çocukların ayakkabısından önce nallar alınırdı. Çünkü öküzün emeğinden, gücünden ev halkının geçimi sağlanırdı.

Eski yıllarda bütün şehirlerin belli semtlerinde nalbant malzemesi satan dükkanlar ve nalbantlar bulunurken, günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu tür hayvanlar kullanılmadığından, nalbantlık mesleği de birçok kentte yok oldu. Şanlıurfa ve çevre ilçelerde eski yıllarda at arabaları hem taşımacılık hem de yük taşıma aracı olarak kullanıldığından, bu hayvanların nallanması için nalbant dükkanları ve nalbantlar bulunurdu. Yoğun yapılaşma, nüfus artışına bağlı olarak araçların çoğalması, yoğun trafik ve yolların daralması bu tip mesleklerin yok olmasına neden oldu.

Son 25 yılda teknolojinin hızla gelişmesiyle yük ve insan taşımacılığında modern araçların kullanılmaya başlanması üzerine bir dönem aynı işleri yapan at, eşek ve katırların sayısında önemli sayıda azalma yaşandı. Yoğun kullanılan hayvan ayakkabısı olarak bilinen nal üretimi durma aşamasına geldi.

Siverek ilçesinde yaklaşık 20 yıldır nalbant olan Abdürrahim Özbakan, mesleğin sonra dönemlerini yaşadığını söyledi. Özbakan, “Eskiden işimiz çok fazlaydı ve 3-4 çırak çalıştırırdık. Daha önce günde 10-15 at nal için gelirken şuan bu sayı 3 oldu. Yük taşımacılığında insanlar motorlu araçlara yönelince hayvan kullanılmamaya başlandı ve bu da haliyle bizim mesleği etkiledi. Meslek son demlerini yaşamaya başlayınca çırakta yetişmez oldu. Öyle sanıyorum ki mesleğimizin tamamen yok olması çok uzun zaman almayacak.” diye konuştu.

Atını nal için getiren Recep Gümüştaş, “Nalları eskimişti, yenilerini takmaya getirdik. Hal pazarında çalışıyorum, yük taşıyoruz pazara, dükkânlara. Nallarını çaktık. Bir insan nasıl ayakkabısız yürüyemezse, atta nal olmadan yürüyemez.” ifadelerini kullandı.