Siverek Sevdası 2 kitabı yolda

Sevmek her şeyin başıdır bence; yaşamı anlamlı kılan sözcük sevmek sözcüğünün ta kendisidir. Bir insanı sevmekle başlar hayatın anlamı , hayatınıza daha çok anlam katmak istiyorsanız bir şehri sevmeye başlayın.

Sevmenin bir diğer adı mecnundur. Bir memleketi sevmek mecnunluğun ta kendisidir.

Koçali Aymaz’ın Siverek sevdasını anlatmaya ne benim edebi yönüm yeterli olur nede sayfalara sığdırabilirim.

Bilindiği gibi Koçali Ağabey Siverek sevdası 1 isimli kitabını kaleme almış kitap yayımlandıktan sonra özellikle gurbet ellerde memleket hasreti yani Siverek sevdasının özlemini çeken insanlar tarafından büyük bir beğeni ile karşılandı.

Koçali Ağabey çalışmalarına aralıksız devam ederek Siverek sevdası 2 isimli kitabını hazırladı. Kitap basımı aşamasında ve kısa sürede okurlarıyla buluşacak.

Kitabın önsüzünü Doç.Dr. Hüseyin ŞEYHANLIOĞLU yazdı, bizde bu güzel önsözü sizlerle paylaşmak istedik

SİVEREKLİ İL HAKKINI ALAMADIĞI SÜRECE KALKINIP GELİŞMESİ VE ÇAĞDAŞ KENTLER ARASINA GİRMESİ MÜMKÜN DEĞİLDİR!

ÖNSÖZ

Hayatını Siverek’in, gelişmiş ve medeni bir il olmasına adayan, Siverek’in yaşayan tarihi, ismiyle müsemmalı Koç Ali Aymaz Abi’nin, bu çalışmasına önsöz yazmak her şeyden önce, bir Siverekliye verilecek en büyük şereftir. Bu nedenle öncelikle kendilerine saygılarımı ve sonsuz şükranlarımı sunuyorum.
Doğu ve Batı arasında tarihin her döneminde stratejik bir coğrafi konumun, suyun, dağın ve ovanın adeta göz bebeğinde kurulmuş olan Siverek; maalesef yaklaşık bir asırdır yoksulluğun, cehaletin, kardeş kavgalarının ve devlet tarafından cezalandırılmanın acımasız bir sonucu olarak iki yüz bin kişilik kocaman bir köy gibi kaderine terk edilmiş bir hayatı yaşamaktadır.

Koçali abinin hayatı ve bu dava uğruna emek sarf eden nice isimsiz kahramanların, bu sıkıntılardan kurtulmak için ilk çare olarak gördükleri ve bizim de katıldığımız Siverek’in il yapılmasının Tarihi, Coğrafi ve Ekonomik sebepleri şunlardır:
Tarihi Nedenler

Siverek, Osmanlı idaresinde Diyarbakır Beyler beyliğine bağlı Sancak Merkezi olarak Osmanlı idari taksimatında önemli bir konumda yer almıştır. 1908 yılında Vilayet (İl) yapılan Siverek’e Çermik, Hilvan ve Viranşehir bağlanmıştır.

Milli mücadelede ve Urfa’nın kurtuluşunda çok büyük kahramanlıklar gösteren Siverek’in, Fransız ve İngiliz işgaline giren Urfa’nın kurtuluşuna katkısı şöyle olmuştur :

Aşağıda imzaları yazılı olan biz Kuvâ-yı Milliye reisleri yanımızda bulunan efradla bu defa Urfa şehrine geldik. Burada bulunan Kuvâ-yı Milliye ile birleştik. Asıl maksadımız vaktiyle buralara misafir olarak kabul edilen Fransız işgal kuvvetlerinin bugüne kadar buraları terk etmemesidir. Hakikat şudur ki bütün Osmanlı milleti Fransızların artık bu bölgede daha fazla kalmalarına ve ülkemizi işgal etmelerine kesinlikle razı olmayacaktır. Şimdiye kadar boş yere kan dökülmemesi için kendilerine yaptığımız insanî tavsiyelerimizi kabul etmeye kesinlikle rıza göstermemişlerdir. Son defa olarak dün tarafımızdan Urfa’daki Fransız kumandanına iyi niyetle yapılan ihtarımız üzerine makamlarından emir almadıkça buralarını terk etmeyeceklerini bildirmişlerdir. Artık sevgili ülkemizi her şeyi göze alarak işgal güçlerinden tahliye ettirmeye kesin olarak karar verdiğimizden gereksiz yere kan dökülmemesini istiyoruz. Bu bakımdan ülkemizi hemen tahliye etmeleri gerekliliğine dair kendilerine İstanbul’daki Fransız temsilciliği aracılığıyla emir verdirilmiştir. Durumun tarafımıza da bildirilmesi istirham olunur.

Bu çerçevede Cumhuriyetin ilanından sonra bütün bağımsız ilçeler de il yapılmış ve Siverek de bu bağlamda 1923 yılında il olarak, I. ve II. TBMM’de Siverek Mebuslarıyla temsil edilmiştir. Ne yazık ki 1925 yılında meydana gelen Şeyh Sait isyanından bir yıl sonra ve Şeyh Said’le hiçbir ilgisi olmadığı halde 30 Mayıs 1926 tarihinde Teşkilatı Mülkiye Kanunu ile Siverek cezalandırılarak İlçe yapılmış ve Urfa’ya bağlanmıştır. Kanunun gerekçesi ise, “Geliri giderini karşılamıyor” şeklinde olmuştur. Oysa Siverek’in sosyolojik yapısı ve tabiatı asla buna uygun değildir.

Üzülerek belirtmeliyim ki; Cumhuriyetin kurtuluşuna bu derece destek veren Siverek, il’den ilçeye düşürülürken, doğrudan ve dolaylı olarak Siverek’in desteğiyle kurtulan illere Şanlı veya Gazi unvanı verilmiştir.

-Coğrafi ve Ekonomik Nedenler

Siverek, sırtını Toros Dağlarına dayamış, solunda Karacadağ, sağında Türkiye’nin en büyük barajı Atatürk Barajı ve önünde Güney Siverek Ovasına uzanan ayağa kalkmaya çalışan bir pehlivan gibidir. Tarihin ilk çağlarından Erzurum- Halep kervan yolu üzerinde iken günümüzde ise İran’dan da gelen Van- İstanbul ve Erzurum-Elazığ-Diyarbakır-İstanbul kara yolu, Adıyaman- Malatya ve Viranşehir Mardin kara yolları ile ülkenin her tarafın Siverek bu Doğu-Batı arasında vazgeçilemeyen stratejik konumuyla, il olma hinterlandına fazlasıyla sahip bulunmaktadır. Ve il olması halinde hem Urfa’nın hem de Diyarbakır’ın siyasal, ekonomik ve sosyal yapısında artan yerel yönetimlerin etkisine paralel olarak bölgede rahatlamaya sebep olacaktır.
Osmanlı döneminde 1895 yılına kadar Osmanlı coğrafyasında 11 ticaret odası varken 1896 yılında Kayseri ve Siverek’e de aynı gün ticaret odaları kurulmuştur. Bugün, Kayseri Anadolu Kaplanları içerisinde Dünyaya açılan en güçlü illerimizden biriyken, Siverek Nisan ve Mayıs aylarından itibaren nüfusunun yarısını Anadolu kıyılarına kadar işçi göndermektedir.

Dağ, göl ve ova üçgenine sahip ender bir yerlerden biri olan Siverek’te aynı gün içinde Karacadağ’da kayak yapıldıktan sonra Atatürk Baraj Gölü’nde su kayağı, sörf yapılabilir. Karacadağ, Suriye çölüne en yakın kayak merkezidir. Kar’ın en uzun süre kaldığı yerdir.

Karacadağ’ın verimli topraklarına sahip olan Siverek’ten, Ekvator’a olan yakınlığın da etkisiyle yılda birkaç ürün alınabilmektedir. Bu anlamda şimdiden iki uluslararası firma yüzlerce dönüm Siverek topraklarını uzun süreliğine kiralamış bulunmaktadır.

Çünkü bu iklimde yetişen başta pamuk olmak üzere mercimek, pirinç, meyve ve diğer tarım ürünleri Ortadoğu pazarına sadece 100 km’lik bir demiryolu hattıyla bağlanabilir. Şanlıurfa Havaalanı aracılığıyla Avrupa ve Ortadoğu’ya günü birlik taze yaş sebze meyve ihracatı yapılabilir. Böylece sabahleyin tarladan toplanan ürünler, aynı gün bir başka ülkede tezgâhlara sunulabilecektir.

Güney Siverek Ovası, Toroslar ve dünyada ilk buğdayın yetiştiği yer olan Karacadağ modern tarım ve hayvancılığa açılırsa Siverek etkin bir ekonomik güç olarak Türkiye ekonomisine katkı sunacaktır.
Bir Kaymakamlık bütçesiyle asla yönetilemeyecek kadar büyük olan Siverek’te, son TUİK verilerine göre ise maalesef 35 000 okuryazar olmayan insan yaşamaktadır. Bu oran Siverek nüfusunun neredeyse beşte birini oluşturmaktadır.

Özetle, 1895 yılında sanayi odasına sahip ancak 1926 yılında ilçe statüsüne indirilen Siverek’in ekonomik olarak çöktüğü ve bu nedenle ilçe statüsünün Siverek’in kent kültürünü de yok ettiği ve ilçeyi koca bir köy haline dönüştürdüğü ve onu İstanbul’a sorunlu ve sıkıntılı insan gönderen bir bataklığa dönüştürmüştür. Örneğin, şu anda başta işsizlik olmak üzere Siverek’te uyuşturucu kullanma ve sahte iddia oynama seviyesi ilköğretim okullarına kadar düşmüş bulunmaktadır.

Kısaca yaklaşık 230 bin nüfuslu il düzeyindeki ilçemiz Siverek, 20 yaşını doldurmuş, askerliğini yapmış ama eli ekmek tutmayan işsiz bir delikanlıyı andırmaktadır. Oysa ülkemizin tahıl ambarı olan bölgemizde nar, mercimek, buğday ve pirinç başta olmak üzere tarım ürünleri, tereyağı ve peynir gibi hayvancılık ürünleri burada yetişmektedir. Yani zengin kaynakların fakir bekçiliğini yapmaktayız.

Klasik bir geri bırakılmış Ortadoğu’nun bölgesinin en kötü hikâyelerinden biri olan Siverek için bu kitap, zengin bir tarihi bilgi sunmakta ve Siverek’in il olma sürecini özetlediği gibi gerek bölge gerekse ulusal siyasetçilerimizin de gerçek yüzünü de ortaya koymaktadır.

Siverek’in ilçe yapılmasının tarihi bir hata olduğunu düşünüyoruz bu konuda tıpkı Demokrat Parti’nin 1954 yılında Kırşehir’i önce ilçe yapıp ardından tekrar hatasını düzeltip il’e dönüştürmesi gibi 85 yıl gecikmiş de olsa, zararın neresinden dönersek kardır diyerek. Siverek’in tekrar Hilvan, Çermik ve Viranşehir ilçelerine veya yeni ilçelere sahip olarak il yapılmasının ülkemizin ve bölgemizin kalkınması için sınırsız derecede yararlı olacağı kanaatindeyiz.

Yeni nesle Siverek’in il yapılma davasını canlı tutmaları için başucu eseri olarak hizmet verecek olan bu kıymetli eseri yazan Koç Ali AYMAZ ağabeyi takdirle ve saygıyla selamlıyorum.

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin ŞEYHANLIOĞLU
DİCLE ÜNİVERSİTESİ
SİYASAL ARAŞTIRMALAR MERKEZİ MÜDÜRÜ