Özel Haber: Cuma Sarı – Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde geçmişten günümüze halk arasında anlatılan tasavvuf şahsiyetlerinin hayatları ve haklarında aktarılan menkıbeler, Harran Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tasavvuf Bilim Dalında hazırlanan yüksek lisans tezinde ele alındı.
Betül Dusak tarafından hazırlanan “Siverek’te Tasavvufî Şahsiyetler” başlıklı tezde, ilçenin tasavvuf hafızasında yer alan çok sayıda şahsiyetin hayatı, tasavvufî yönleri ve haklarında anlatılan menkıbeler incelendi.
Çalışmada Koç Baba, Kemal Hoca Efendi, Seyyid Hüseyin, Hacı Yusuf Sami Efendi, Şeyh Muhammed Lütfü Efendi ve Keko Mehmet Ali’nin yanı sıra Siverek’te kabir veya türbesi bulunan ya da ilçeyle ilişkili olan farklı tasavvuf şahsiyetlerine de yer verildi.
Koç Baba’nın hayatı ve tasavvuf yolculuğu
Tezde Siverek’in tasavvuf hafızasında yer alan en eski isimlerden biri olarak Koç Baba’ya yer veriliyor. Koç Baba’nın diğer adının Şeyh Muhammed Bâdamyârî olduğu, ancak kaynaklarda onun Aziz Mahmud Urmevî’nin babası mı yoksa dedesi mi olduğu konusunda farklı aktarımların bulunduğu belirtiliyor.
Muhammed Bâdamyârî’nin Tebriz’in Âzerşehr bölgesindeki Bâdamyâr Köyü’nde doğduğu aktarılan tezde, tasavvufî eğitiminde dayısı İlyas Bâdamyârî’nin önemli bir yere sahip olduğu ifade ediliyor. Buna göre Muhammed Bâdamyârî, dayısının tasavvufî terbiyesiyle yetişti ve daha sonra ondan irşad görevi aldı.
Tezde, Safevî baskıları nedeniyle Urmiye’ye göç eden Muhammed Bâdamyârî’nin burada müridlerini yetiştirdiği ve halkı irşad ettiği belirtiliyor. Bu görevi 42 yıl sürdürdüğü ve 1587’de 75 yaşında vefat ettiği aktarılıyor.
Çalışmada ayrıca Muhammed Bâdamyârî’ye ait olduğu aktarılan “Tezkire-i Baba” adlı bir eserden de söz ediliyor.
Siverek çevresindeki diğer tasavvuf şahsiyetleri
Tezde Seyyid Şeyh İbrahim el-Kerejdağî, halk arasındaki adıyla Baw-ı Kâl, ve oğlu Seyyid Muhammed Şeyh Zırâv hakkında da bilgilere yer veriliyor. Şeyh İbrahim’in hayatına ilişkin bilgilerin büyük ölçüde halk arasında aktarılan menkıbelerden derlendiği belirtiliyor.
Kemal Hoca Efendi’nin Siverek’te imamlık ve müderrislik yaptığı, Feyziyye Medresesi’nde ders verdiği ve 1874’te ilçede vefat ettiği aktarılıyor.
Seyyid Hüseyin Efendi’nin ise farklı şehirlerde eğitim aldığı, tasavvuf yolculuğunun medrese eğitiminin ardından başladığı ve Nakşibendî, Kâdirî, Rifâî ve Kübrevî tarikatlarından icazet aldığı belirtiliyor.
Çalışmada Hacı Abdülkadir Efendi, Abalı Hacı Mustafa Baba, Şeyh Muhammed Lütfü Efendi, Keko Mehmet Ali Serkot, Tıllı Hacı Yusuf Efendi ve Hacı Yusuf Sami Efendi gibi isimler de ayrı bölümlerde ele alınıyor.
Tezde, Siverek’te kabir veya türbesi bulunan şahsiyetlerle ilçeyle ilişkili olmasına rağmen kabirleri başka yerlerde bulunan şahsiyetler ayrı başlıklar altında inceleniyor.
Harran Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsünde hazırlanan tezin danışmanlığını Prof. Dr. Abdulvahap Yıldız yürüttü.
